بمدارك و مآخذ عالمان در شيوه و نظريه‌اى كه از آن پيروى ميكنند پى ببرد . و خدا راهنما و كامياب كنندهء آدمى به راه راست است . ] فصل 18 در طبيعيات ( فيزيك ) و آن دانشى است كه دربارهء جسم از جهت آنچه از حركت و سكون بدان ملحق مىشود ، بحث مىكند . از اين رو اين دانش بتحقيق در اين گونه مسائل ميپردازد : اجسام آسمانى و عنصرى و آنچه از اجسام عنصرى بوجود ميآيد مانند : حيوان و انسان و گياه و كان و آنچه در زمين تكوين مىشود چون چشمه‌ها و زمين لرزه‌ها ، يا در جو پديد ميآيد مانند : ابر و بخار و رعد و برق و صاعقه و جز اينها ، و نيز دربارهء مبدأ حركت اجسام كه همان نفس باشد بر حسب تنوع آن در انسان و حيوان و نبات گفتگو مىكند و كتب ارسطو در اين دانش موجود و در دسترس مردم است و آنها هم با ديگر كتب دانشهاى فلسفه در روزگار مأمون ترجمه شده است . و مردم به پيروى از شيوهء ارسطو در اين باره تأليفاتى كرده و بشرح و بيان آن دانش پرداخته‌اند كه جامعترين آنها تأليفات ابن سينا است . وى در كتاب شفا چنان كه ياد كرديم علوم هفتگانهء فلاسفه را گرد آورده و سپس در كتاب نجات و اشارات آنها را تلخيص كرده است و گوئى او در بسيارى از مسائل آن علوم با نظريهء ارسطو مخالفت كرده و عقيده و رأى خود را دربارهء آنها آورده است . ابن - رشد نيز كتب ارسطو را تلخيص كرده و شرح مشبعى بر آنها نوشته [ 1 ] ولى بمخالفت نظريهء ارسطو برنخاسته است . ديگران نيز در اين باره كتب بسيارى نوشته‌اند ليكن تأليفات مشهور و معتبر در اين صنعت تا امروز همانهائى است كه ياد كردم . و مردم مشرق بكتاب اشارات ابن سينا توجه خاصى دارند و امام ابن خطيب

--> [ 1 - ) ] از « ينى » در نسخ ديگر ، و از او پيروى كرده . از وى تتبع كرده .